Έχω σταματήσει να καταναλώνω οτιδήποτε ζωικό εδώ και 3 χρόνια.
Είμαι καλεσμένος σε οικογενειακό τραπέζι και είναι Πάσχα.
Τώρα, συνδυάστε τις δύο προηγούμενες προτάσεις και αφήστε τη φαντασία σας να οργιάσει.

– Κοψίδι να φας, είναι γάλακτος.
– Δεν τρώω κρέας.
– Πάρε τουλάχιστον ένα κομμάτι κοκορέτσι, μας το έστειλαν από το χωριό.
– Δεν τρώω κρέας.
– Δοκίμασε μόνο, δεν θα πάθεις τίποτε. Πάρε ένα τώρα που δεν βλέπει κανείς.

Κάπως έτσι ξεκινάνε αυτού του είδους οι συζητήσεις και πάντα ελπίζω ότι μπορούν να οδηγήσουν σε συνειδητοποιήσεις. Βέβαια, η μέχρι τώρα εμπειρία μου έχει δείξει ότι, συνήθως (ευτυχώς όχι πάντα), καταλήγουν σε φιάσκο και σε γουρλωμένα μάτια. Στραμμένα επάνω μου ή στο πάτωμα. Συνδυάζονται δε με εκφράσεις απορίας, αηδίας ή και λύπης καθώς και στα απαιτούμενα κρυφά, αποδοκιμαστικά χαμόγελα, που βρωντοφωνάζουν “Ωχ, τον καημένο τι έπαθε…”.

Η συζήτηση

Το αν θα αποφασίσουμε να μπούμε σε μια τέτοια συζήτηση, ή όχι, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Όπως η διάθεσή μας, το ποιοι και πόσοι είναι οι υπόλοιποι συνομιλητές, καθώς και πόσο ανοιχτοί υποθέτουμε ότι είναι σε νέες ιδέες ή το αν έχουμε και άλλους ομοϊδεάτες στο τραπέζι. Τελικά, η απόφαση είναι εντελώς προσωπική και δεν χρειάζεται να είναι η ίδια σε κάθε περίσταση. Πόσα “ούτε ψάρι;”, “το μέλι τι έχει;”, “πρωτεΐνη από πού παίρνεις;” και “ένα παιδάκι με vegan γονείς πέθανε” να αντέξουμε;

Κατ’αρχάς, ας έχουμε στο νου μας την ενδεχόμενη θετική έκβαση μιας τέτοιας συζήτησης. Ότι, δηλαδή, μερικές φορές κάποιος αντιλαμβάνεται και δέχεται αμέσως ως αλήθεια την εκμετάλλευση των ζώων από τους ανθρώπους. Απλά δεν το είχε επεξεργαστεί περαιτέρω ως τότε (όπως άλλωστε συνέβη και με εμένα). Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα αλλάξει άμεσα και τον τρόπο ζωής του, το οποίο, όμως, ενδέχεται να συμβεί. Για αυτήν την πιθανότητα, λοιπόν, πιστεύω ότι αξίζει να συμμετέχουμε σε τέτοιες συζητήσεις. Μην ξεχνάμε ότι και οι υπόλοιποι που ακούν, ή και διαφωνούν, αναπόφευκτα εκτίθενται σε νέες ιδέες, κάτι που επίσης θεωρώ θετικό.

Θα εξετάσουμε λοιπόν και τις δύο εκδοχές. Δηλαδή, είτε μπούμε στη συζήτηση, είτε όχι. Πρώτα, όμως, ας σταθούμε για λίγο στο πρακτικό κομμάτι του ίδιου του φαγητού.

Τι θα φάμε;

Το να μιλάμε για τη vegan διατροφή και να γουργουρίζει η κοιλιά μας, μάλλον δεν θα δημιουργήσει θετικούς συνειρμούς στους συνομιλητές μας. Ας δούμε, λοιπόν, τι θα φάμε, όταν βρεθούμε σε τέτοιες καταστάσεις.

Αν είμαστε καλεσμένοι, π.χ. σε σπίτι συγγενών ή φίλων, και αισθανόμαστε άνετα, μπορούμε να ρωτήσουμε εκ των προτέρων τι φαγητά θα υπάρχουν, ώστε να μη βρεθούμε προ εκπλήξεως. Μπορούμε, επίσης, να ζητήσουμε κάποιες απλές προσαρμογές. Όπως να μας κρατήσουν μέρος της σαλάτας χωρίς τυρί ή σως με μέλι, να μαγειρέψουν το ρύζι με ελαιόλαδο αντί για βούτυρο ή να ψήσουν τις πατάτες ξεχωριστά από το κρέας.

Αν αποφασίσουμε να φάμε σε εστιατόριο, μπορούμε εξαρχής να προτείνουμε να πάμε σε κάποιο που έχει και vegan επιλογές. Ή, γιατί όχι, και σε κάποιο vegan εστιατόριο. Κάτι που μπορεί να αποτελέσει ευχάριστη έκπληξη για όσους δεν έχουν ξαναδοκιμάσει αντίστοιχες συνταγές, αλλά και να οδηγήσει σε ενδιαφέρουσες συζητήσεις. Πιστεύω πως τέτοιοι χώροι κάνουν πιο δεκτικούς τους ανθρώπους στη vegan διατροφή, καθώς αυτόματα καταρρίπτεται ο μύθος ότι περιλαμβάνει μόνο μαρούλια και μπρόκολα.

Αν, όμως, βρεθούμε, για οποιοδήποτε λόγο, σε μη vegan εστιατόριο μπορούμε να δούμε στον κατάλογο τι επιλογές έχουμε. Συνήθως όλο και κάποια σαλάτα θα υπάρχει ή κάποιο φαγητό που θα μπορούμε να ζητήσουμε, π.χ. χωρίς τριμμένο τυρί. Βέβαια, αν γνωρίζουμε εκ των προτέρων ότι δεν θα έχουμε πολλές επιλογές, ή και καμία, μπορούμε να έχουμε φάει πριν πάμε στο τραπέζι. Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε απλά να πιούμε κάτι μαζί με τους υπόλοιπους.

Έτσι, ξεπεράσαμε την αντιξοότητα του να πρέπει να συζητήσουμε πεινασμένοι. Ας εξετάσουμε, λοιπόν τώρα, και τις δύο εκδοχές. Δηλαδή, είτε μπούμε στη συζήτηση, είτε όχι.

Αν δεν μπούμε στη συζήτηση

Αν δεν μπούμε στη συζήτηση και η συζήτηση τελειώσει εκεί, αυτή θα είναι η, ας πούμε, ανώδυνη για εμάς διέξοδος. Θα επιβιώσουμε αλώβητοι, ή το πολύ με μερικές περιφρονητικές ματιές, αλλά θα έχουμε αφήσει να περάσει μία ευκαιρία για συζήτηση.

Βέβαια, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο εμείς να θέλουμε να τελειώσει η συζήτηση και αυτή, αντίθετα, να φουντώνει. Υπάρχει πιθανότητα να γίνουμε ο περίγελος της συνάντησης. Τότε, θα κληθούμε να επιλέξουμε αν θα μείνουμε ακίνητοι μέχρι να τελειώσει ο εφιάλτης, ή αν θα εμπλακούμε στη συζήτηση. Αν αποφασίσουμε να μείνουμε ακίνητοι, κάνουμε υπομονή. Όλα τελειώνουν κάποια στιγμή.

Αν μπούμε στη συζήτηση

1. Μένουμε ψύχραιμοι

Dinner with non vegans

Μένουμε ψύχραιμοι

Αν, λοιπόν, έχουμε το κουράγιο να αρχίσουμε να εξηγούμε το πώς οδηγηθήκαμε σε αυτήν την απόφαση (κατά της εκμετάλλευσης των ζώων από τους ανθρώπους), θεωρώ ότι το πιο σημαντικό είναι να μείνουμε ψύχραιμοι. Ομολογώ ότι δεν τα καταφέρνω πάντα. Παρ’ όλ’ αυτά, προσπαθώ. Έχω δει ότι όταν περιγράφω λεπτομερώς, π.χ. το πώς “παράγεται” το γάλα αγελάδας, θυμώνω και γίνομαι έντονος. Έτσι, ο συνομιλητής μου αισθάνεται ότι του επιτίθεμαι και, λογικά, μπαίνει σε άμυνα. Όντας σε άμυνα, απλά μπλοκάρει άμεσα τις νέες πληροφορίες που του παραθέτω, χωρίς καμία διάθεση να τις επεξεργαστεί περαιτέρω. Στην καλύτερη περίπτωση απλά περιμένει να τελειώσω.

Ψυχραιμία λοιπόν.

2. Μένουμε στο θέμα

Δεν υποκύπτουμε στον αποπροσανατολισμό της συζήτησης. Είναι σύνηθες όταν κάποιος ακούει για πρώτη φορά μια τέτοιου είδους συζήτηση να θέτει ταυτόχρονα πολλά θέματα. Όπως ότι “είμαστε σαρκοφάγα”, “και τα μπρόκολα τα κόβουμε”, “είμαστε στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας”, “και τα λιοντάρια τρώνε κρέας”, κ.ά.

Όσο περισσότεροι οι συνομιλητές, τόσο περισσότερες θα είναι και οι προτάσεις για νέες συζητήσεις. Όσες περισσότερες παράπλευρες συζητήσεις ανοίγουμε, τόσο πιο δύσκολο θα είναι να τις κλείσουμε, αλλά και το να εστιάσουν οι συνομιλητές στην ουσία, που είναι η εκμετάλλευση των ζώων από τον άνθρωπο. Ας μην υποκύπτουμε, λοιπόν, στον πειρασμό να μπούμε σε αυτές τις συζητήσεις. Αλλιώς κινδυνεύουμε να καταλήξουμε να συζητάμε (αν όχι να καυγαδίζουμε) για ώρες, και στο τέλος δεν θα έχουμε πει όσα ουσιαστικά θέλαμε εξαρχής.

Το βασικό μας μήνυμα, που θέλουμε να γίνει αντιληπτό, πρέπει να είναι και το ουσιαστικότερο. Δηλαδή, το αν έχει δικαίωμα ο άνθρωπος να αιχμαλωτίζει, να εκμεταλλεύεται, να κακοποιεί, και να θανατώνει τα υπόλοιπα ζώα. Μένουμε σε αυτό και δεν αλλάζουμε θέμα. Για να το καταφέρουμε, όποτε μας προτείνεται άλλη συζήτηση, π.χ. “και τα λιοντάρια δεν τρώνε κρέας;”, μπορούμε ευγενικά να αναφέρουμε ότι αυτό είναι άλλη συζήτηση, και αν θέλουν το συζητάμε μετά.

3. Προσέχουμε τις λέξεις και το ύφος μας

Καλό είναι να είμαστε προσεκτικοί στις διατυπώσεις και το ύφος που χρησιμοποιούμε. Οτιδήποτε εκληφθεί ως επίθεση ή κατηγορία από τον συνομιλητή, θα τον οδηγήσει στο να υιοθετήσει αμυντική στάση. Κάτι το οποίο θα τον αποτρέψει από το να είναι δεκτικός σε νέες πληροφορίες.

Ως κατηγορίες μπορούν να εκληφθούν άμεσες εκφράσεις, όπως “πληρώνεις κάποιον άλλο για να σκοτώσει το γουρούνι που τρως”, “τρως τυρί όμως”, κ.ά. Αλλά και έμμεσες, όπως “όσοι καταναλώνουν γάλα ευθύνονται για το ότι σκοτώνονται τα μοσχαράκια”, “όσοι πηγαίνουν στο ζωολογικό κήπο πληρώνουν για την αιχμαλωσία των ζώων”, κ.ά. Καθώς και αρνητικές εκφράσεις προσώπου, όπως τα ειρωνικά σηκωμένα φρύδια και το αγανακτισμένο ξεφύσημα.

Προσπαθούμε να διατυπώσουμε αυτά που θέλουμε να πούμε όσο πιο απρόσωπα μπορούμε, αναφέροντας απλά τα γεγονότα. Όπως για παράδειγμα: “Στις φάρμες, οι αγελάδες καθίστανται διαρκώς έγκυες, με τεχνητό τρόπο, ώστε να παράγουν συνεχώς γάλα, και τα νεογέννητα μοσχαράκια τα σκοτώνουν για να μην πιουν το γάλα της μητέρας τους”. Τέτοιου είδους διατυπώσεων είναι πιο πιθανό να προξενήσουν σκέψεις, παρά άμυνα.

Αποφεύγουμε τις γενικεύσεις και δεν αναφέρουμε πληροφορίες για τις οποίες δεν είμαστε σίγουροι ότι ισχύουν. Οτιδήποτε δώσει πάτημα στους συνομιλητές να μας αμφισβητήσουν, ενδέχεται να τους οδηγήσει σε πλήρη απόρριψη των όσων αναφέρουμε.

Μιλάμε μόνο για τον εαυτό μας. Για παράδειγμα, λέμε “Δεν θέλω να τρώω κρέας, δεν συμφωνώ να εκμεταλλεύονται και να σκοτώνουν τα ζώα”. Αποφεύγουμε να μιλάμε για το τι πιστεύουμε ότι σκέφτονται ή γνωρίζουν οι άλλοι. Αν θέλουμε να μάθουμε τι πιστεύουν ή σκέφτονται, απλά τους ρωτάμε. Τέτοιου είδους υποθέσεις απλά δυναμιτίζουν τη συζήτηση. Εκφράσεις, όπως “γιατί τρως κρέας;” και “πιστεύετε ό,τι σας λένε οι διαφημίσεις” μάλλον θα έχουν το αντίθετο από το επιθυμητό αποτέλεσμα.

4. Αρκούμαστε στο να προβληματιστεί ο συνομιλητής

Έχω παρατηρήσει ότι αν αναφέρουμε πολλές πληροφορίες και με αρκετές λεπτομέρειες, ενδέχεται ο συνομιλητής να δυσανασχετήσει. Ετσι, ας έχουμε στο νου μας, ότι όσοι μας ακούν ίσως να μην έχουν όρεξη ή να μην θέλουν να διαθέσουν τόσο χρόνο στη συζήτηση. Επίσης, μπορεί να μας θεωρήσουν κάτι σαν μέλος κάποιας οργάνωσης που του κάνουμε κύρηγμα.

Πλέον, σε τέτοιες περιπτώσεις, προσπαθώ να εστιάσω μόνο σε μία περίπτωση εκμετάλλευσης ζώων και να μην βομβαρδίζω τον συνομιλητή με υπερβολικά πολλές πληροφορίες. Θα ήθελα να έχω το χρόνο να μιλήσω για τις γούνες, το ζωικό γάλα, τα αυγά, το κρέας, τα ψάρια, το μέλι, τις κότες, τα πειράματα σε ζώα, το πατέ, το φοινικέλαιο, τα δερμάτινα ρούχα, τους ζωολογικούς κήπους, τα θεάματα με ζώα, κ.λπ. Όμως προσπαθώ να μην βομβαρδίζω τον συνομιλητή με υπερβολικά πολλές πληροφορίες, οι οποίες είναι πολύ πιθανό να τον κουράσουν.

Ας μην βιαζόμαστε. Ας είμαστε ρεαλιστές και ας δεχτούμε ότι όταν κάποιος ενημερώνεται για πρώτη φορά για την εκμετάλλευση των ζώων, αρκεί απλά να προβληματιστεί. Δεν οφείλει να ακολουθήσει το vegan τρόπο ζωής, και σίγουρα όχι ξεκινώντας ακριβώς εκείνη τη στιγμή.

5. Αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε “ταμπέλες”

Dinner with non vegans

Αποφεύγουμε τους χαρακτηρισμούς

Καλό είναι να αποφεύγουμε τους χαρακτηρισμούς και κατ’ επέκταση τις “ταμπέλες”.

Όσο αφορά εμάς, καλό είναι να καθιστούμε ξεκάθαρο ότι επιλέξαμε το συγκεκριμένο τρόπο ζωής καθαρά από προσωπική και συνειδητή επιλογή να μην συμμετέχουμε στην εκμετάλλευση των ζώων. Το να αυτοχαρακτηριστούμε ως “vegan” δίνει αφορμή να μας φορτώσουν όλα τα όσα ψευδώς έχουν αναπαραχθεί. Όπως ότι “ένα vegan ζευγάρι υιοθέτησε ένα μπρόκολο”, με σκοπό να μας αντικρούσουν στα γρήγορα. Έτσι, μας βγάζουν παλαβούς και ξεμπερδεύουν.

Αν κάτι είναι ευρέως διαδεδομένο για τους vegan είναι ακριβώς αυτές οι ειδήσεις. Ας αποφεύγουμε, λοιπόν, τη χρήση της λέξης “vegan”, για να διευκολύνουμε τη συζήτηση και να μη φτάσουμε να συζητάμε για το αν τα όσα αναπαράγονται για τους vegans ισχύουν ή όχι.

Καλό είναι να αποφεύγουμε και τους χαρακτηρισμούς του συνομιλητή. Όπως και το να τον κατηγορούμε, ή να τον απειλούμε με τους ενδεχόμενους κινδύνους για την υγεία του, λόγω της κατανάλωσης ζωικών προϊόντων. Εκφράσεις, όπως “δολοφόνε”, “ασυνείδητε”, αλλά και πιο έμμεσες, όπως “θα καταλάβεις” και “θα φράξουν οι αρτηρίες σου”, απλά θα οδηγήσουν το συνομιλητή να εστιάσει στην “απολογία του”. Συνεπώς, θα αγνοήσει τα όσα αναφέρουμε για την εκμετάλλευση των ζώων.

6. Ακούμε προσεκτικά τους συνομιλητές μας

Το να ακούμε προσεκτικά τις απόψεις των συνομιλητών δεν είναι μόνο ευγενικό, αλλά ταυτόχρονα βοηθάει και προάγει τη συζήτηση.

Αν θέλουμε πραγματικά και ουσιαστικά να επικοινωνήσουμε, πρέπει εμείς πρώτοι να είμαστε πραγματικά ανοιχτοί σε νέες ιδέες. Άλλωστε αυτό ζητάμε και από τους συνομιλητές μας. Μόνο έτσι αφήνουμε ανοιχτό το ενδεχόμενο να μάθουμε κάτι νέο. Αν ξεκινάμε τη συζήτηση γνωρίζοντας τη μόνη αλήθεια, αυτό δεν είναι πια συζήτηση, αλλά κύρηγμα. Αν αντιληφθούμε τη συζήτηση ως συν-αναζήτηση, ότι, δηλαδή, εγώ μαζί με το συνομιλητή αναζητούμε από κοινού, πιστεύω θα βοηθήσει πολύ.

Ας μην ξεχνάμε, ότι οι περισσότεροι από εμάς ήμασταν κάποτε σε παρόμοια θέση με το συνομιλητή μας. Ας αναλογιστούμε πώς θα θέλαμε να είχε μιλήσει κάποιος στον τότε εαυτό μας και ας πράξουμε το ίδιο. Η ευγένεια και ο σεβασμός μόνο θετικά αποτελέσματα μπορούν να έχουν.

Είναι πολύ πιθανό οι συνομιλητές μας να μην γνωρίζουν την έκταση της εκμετάλλευσης και κακοποίησης των ζώων από τους ανθρώπους. Είναι λογικό να έχουν απορίες, να μην πιστεύουν όλα όσα λέμε, ή και ακόμη να πιστεύουν ότι τα ζώα δεν υφίστανται κακοποίηση. Ας ακούσουμε προσεκτικά. Ίσως η συζήτηση να πάρει τροπή που δεν περιμέναμε. Ίσως μάθουμε κάτι νέο. Ίσως μάθουν και εκείνοι κάτι που δεν γνώριζαν.

Ας μείνουμε κοντά στους ανθρώπους που αγαπάμε

Ας μεταφέρουμε στους γύρω μας τις σχετικές πληροφορίες και ας έχουμε υπόψιν ότι, ακόμη και αν αποφασίσουν να αλλάξουν συνήθειες, ο κάθε ένας θα ακολουθήσει το δικό του ρυθμό. Έχοντας όλα αυτά κατά νου, ελπίζω να μπορούμε να συνεχίσουμε να διασκεδάζουμε τρώγοντας μαζί με τους φίλους μας, αλλά και στα οικογενειακά τραπέζια, και να συζητάμε εποικοδομητικά.

©allaboutvegans.com