Χαράσσουμε, με μαχαίρι και κατά μήκος, τρεις παράλληλες χαρακιές σε κάθε μελιτζάνα (στην πλευρά που θα αποτελέσει το επάνω μέρος τους).
Προαιρετικά τις βάζουμε σε μία λεκάνη με αλατισμένο νερό να ξεπικρίσουν για 20 λεπτά.
Τις λαδώνουμε ελαφρά, τις τοποθετούμε σε ταψί με τις χαρακιές προς τα επάνω και ψήνουμε σε προθερμασμένο γκριλ για 20 λεπτά από τη μία πλευρά και ακόμη 5 από την άλλη.
Παράλληλα, κόβουμε τα κρεμμύδια και τα σκόρδα στη μέση και μετά σε λεπτές φέτες. Κόβουμε σε ψιλό καρέ τις ντομάτες και ψιλοκόβουμε το μαϊντανό (και το βασιλικό αν χρησιμοποιήσουμε).
Προθερμαίνουμε σε ένα τηγάνι, σε μέτρια θερμοκρασία, το μισό ελαιόλαδο (¼ της κούπας) μαζί με το μπαχάρι και την κανέλα.
Σωτάρουμε τα κρεμμύδια για 10 λεπτά. Προσθέτουμε τα σκόρδα και μετά από 5 λεπτά και τον πελτέ και ανακατεύουμε καλά.
Προσθέτουμε το χυμό από τις ντομάτες, αλάτι, πιπέρι και τη ζάχαρη και σιγοβράζουμε μέχρι να έχουμε μια σχετικά παχύρευστη σάλτσα. Περίπου για 15 λεπτά.
Βγάζουμε από το μάτι, προσθέτουμε το μαϊντανό (και το βασιλικό αν χρησιμοποιήσουμε) και ανακατεύουμε καλά.
Σε μέτριο ταψί βάζουμε το υπόλοιπο ελαιόλαδο (¼ της κούπας) και τοποθετούμε τις μελιτζάνες, με τις χαρακιές προς τα επάνω. Τις πιέζουμε ελαφρά με ένα κουτάλι να γίνουν λίγο επίπεδες (θα πάρουν σχήμα σαν βαρκούλες). Τις στρώνουμε τη μία δίπλα στην άλλη. Ιδανικά, δεν θέλουμε να υπάρχει χώρος ανάμεσα στις μελιτζάνες.
Τις γεμίζουμε με τη γέμιση και περιχύνουμε από επάνω όση περισσέψει.
Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 250 βαθμούς για 30 λεπτά.
Αν χρησιμοποιήσουμε τόφου, μετά τα πρώτα 15 λεπτά που ψήνουμε το ιμάμ μπαϊλντί, ρίχνουμε από επάνω το τόφου και συνεχίζουμε το ψήσιμο για ακόμη 15 λεπτά.
Προετοιμασία τόφου (προαιρετικά)
Πιέζουμε το τόφου ανάμεσα στις παλάμες μας να φύγουν τα πολλά υγρά.
Το θρυμματίζουμε και το ανακατεύουμε καλά με τα υπόλοιπα υλικά για το τόφου (ελαιόλαδο, λεμόνι, αλάτι και πιπέρι, σκόνη σκόρδο και κρεμμύδι).
Σερβίρισμα
Αφήνουμε να κρυώσει για τουλάχιστον 10 λεπτά.
To ιμάμ μπαϊλντί μπορεί να σερβίριστεί ελαφρώς ζεστό αλλά πολλοί το προτιμούν κρύο.
Συνοδεύεται με φρέσκο ψωμί ολικής άλεσης και λευκό κρασί.
Για την παρουσίαση μπορούμε το πασπαλίσουμε το vegan ιμάμ μπαϊλντί με φρεσκοκομμένο μαϊντανό ή λίγα μικρά φύλλα βασιλικού.
Notes
Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όποιο είδος μελιτζάνας θέλουμε. Αν είναι μεγάλες τις κόβουμε στη μέση κατά μήκος.
Τα κοτσάνια μπορούμε να μην τα αφαιρέσουμε. Αυτό βοηθάει στην καλύτερη παρουσίαση αλλά και για να μπορούμε εύκολα να βρούμε τις μελιτζάνες μέσα στο ταψί που θα έχουν καλυφθεί με τη σάλτσα.
Για να εξοικονομήσουμε χρόνο:
Όσο ψήνουμε και ξεπικρίζουμε τις μελιτζάνες ετοιμάζουμε τη γέμιση και το τόφου.
Βάζουμε το γκριλ να προθερμανθεί 5 λεπτά πριν ξεπικρίσουν οι μελιτζάνες.
Βάζουμε το φούρνο να προθερμανθεί όταν ρίξουμε τις ντομάτες στο τηγάνι.